Marketlerde stok takibi nasıl yapılır sorusunun cevabı, her ürün hareketini aynı kayıt düzeninde tutmak ve düzenli sayımla kayıtları raftaki gerçek miktarla karşılaştırmaktır. Market gibi çok sayıda ürünün hızla döndüğü yerlerde tek bir yanlış barkod ya da kaydedilmeyen bir fire, rafta olmayan bir ürünü sistemde var gösterebilir ya da tersini yapabilir.
Bu rehberde küçük ve orta ölçekli bir market ya da zincir şubesinin stok takibini nasıl kurabileceğini anlatıyoruz. Ürün kartlarından başlayıp barkod okutma, sayım ve minimum stok seviyesine kadar sırayla ilerliyoruz. Sonunda sık yapılan hataları ve bunların nasıl önleneceğini ele alıyoruz.
Stok takibini Excel ile yapmak mümkündür, ancak satış hızı ve şube sayısı arttıkça kayıtların güncel kalması zorlaşır. Bu noktada, stok kaydını kasa ve satın alma ile aynı yerde tutan bir sistem düşünmek mantıklıdır. Aşağıda, kasa ve depo kayıtlarının neden birlikte tutulması gerektiğini de anlatıyoruz.
Bu konuda en çok zaman kaybettiren şey çoğu zaman sayımın kendisi değil, farkın nedenini bulmaktır. Fark bir kayıttan mı, bir fireden mi yoksa bir birim dönüşümünden mi kaynaklanıyor? Kayıt düzeni düzgünse, bu soruya dakikalar içinde cevap verebilirsiniz.
Stok takibinden önce ürün kartlarını düzeltin
Stok takibinin temeli ürün kartıdır. Aynı ürünün iki farklı adla kayıtlı olması ya da barkodun yanlış tanımlanması, sayımda sürekli fark üretir. Bu yüzden kurulumdan önce ürün listesini bir kez temizlemek, sonraki haftaların en az sorunlu geçmesini sağlar.
Her ürün kartında en az şu bilgilerin dolu olması gerekir:
- Ürün adı ve varyant bilgisi, örneğin gramaj, hacim ya da tat.
- Ürünün barkodu ve varsa koli barkodu. Birden fazla barkodun aynı ürüne bağlanıp bağlanmadığını kontrol edin.
- Birim dönüşümü: koli, paket ve tekil adet arasındaki ilişki.
- Raf konumu ve tedarikçi bilgisi.
- Son kullanma tarihi takibi gerekiyorsa bunun açıkça işaretlenmesi.
Giriş, satış ve fire hareketlerini aynı yerde kaydedin
Stok miktarı yalnızca hareketler doğru kaydedildiğinde doğru olur. Markette çoğu zaman beş hareket türü yeterlidir: mal kabul, satış, iade, fire ve sayım farkı. Her biri, stok miktarını farklı yönde değiştirir ve ayrı bir nedeni vardır.
- Mal kabul: gelen irsaliye ve fatura, siparişle karşılaştırılarak kaydedilir. Eksik ya da hasarlı ürün ayrı işaretlenir ve stoğa yazılmaz.
- Satış çıkışı: kasadaki satış, barkod üzerinden stoktan düşer. Kasa ile stok kaydı arasında kopukluk olmamalıdır.
- İade: müşteri iadesi, ürünün durumuna göre yeniden satılabilir stoğa ya da fireye yazılır.
- Fire ve kırık: raf üzerinde bozulan, son kullanma tarihi geçen ya da kırılan ürün, nedeniyle birlikte kaydedilir.
- Gün sonu kontrolü: o gün yapılan hareketler toplanır. Sistem miktarı ile raftaki gözlem arasında büyük fark varsa not düşülür ve ertesi gün kontrol edilir.
Kasa ile depo kaydı ayrı yazılımlarda tutuluyorsa, bu adımların her biri için iki kez giriş yapmak gerekir. İkinci girişin unutulduğu günlerde fark kaçınılmaz olur. Bu nedenle kasa ve stok kaydının aynı akışta olması, çoğu markette en çok zaman kazandıran değişikliktir.
Fire kaydını alışkanlık haline getirmek de önemlidir. Raftan kaldırılan her bozuk ürün için kısa bir neden seçmek, kırılma ve son kullanma tarihi sorunlarını ayrı ayrı görmenizi sağlar. Birkaç hafta sonra bu nedenlerin dağılımına baktığınızda, hangi tedarikçide ya da hangi rafta sorun olduğunu daha kolay görürsünüz.
Sayım yöntemini seçin ve barkodla çalışın
Her market aynı sayım yöntemini kullanmak zorunda değildir. Aşağıdaki tablo, yaygın yöntemlerin ne zaman uygun olduğunu ve nelere dikkat etmek gerektiğini gösterir.
| Yöntem | Ne zaman uygun? | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Sürekli barkod okutma | Kasada ve mal kabulde her hareket | Kasa ve depo kaydı aynı anda güncellenmelidir |
| Gün sonu sayımı | Küçük marketlerde kasa kapanırken | Sayım sırasında satış sürerse fark oluşabilir |
| Döngüsel sayım | Raf ya da kategori bazında her gün bir bölüm | Yüksek satışlı ürünler daha sık sayılmalıdır |
| Tam envanter | Yıl sonu ya da şube değişikliğinde | Planlı yapılmalı, mağazanın kapalı olması gerekebilir |
| El terminali ile raf kontrolü | Raf düzeni ve fiyat etiketi kontrolünde | Okutulan kayıt hemen merkezde görünmelidir |
Marketlerde döngüsel sayım çoğu zaman pratik bir dengedir. Her gün küçük bir bölüm sayılırsa, yılda bir kez büyük bir envanter yapma yükü azalır ve sapmalar daha erken görülür. Barkod okutma ise hem sayımı hem mal kabulü hızlandırır; elle girişteki yazım hatalarını da ortadan kaldırır.

Minimum stok seviyesi ve sipariş noktası
Stok takibi yalnızca sayı tutmak değildir. Hangi ürünün ne zaman azaldığını görmek ve siparişi zamanında vermek, asıl işlevidir. Her ürün için minimum stok seviyesi ve yeniden sipariş noktası belirleyin. Yüksek devirli ürünlerde bu seviye daha yukarıda olmalıdır.
Örnek (varsayım): bir ürün günde ortalama 20 adet satılıyor ve tedarikçi teslimi 2 gün sürüyor. Bu durumda teslim süresi boyunca satılacak 40 adet, bir güvenlik payıyla birlikte minimum seviyenin temelini oluşturur. Gerçek rakamları kendi satış kayıtlarınızdan alın, tahmin yerine geçmiş veriyi kullanın.
| Ürün tipi | Stok takip sıklığı | Minimum seviye notu |
|---|---|---|
| Süt ve taze ürünler | Her gün | Kısa raf ömrü nedeniyle seviye düşük tutulur |
| Kuru gıda | Haftalık ya da döngüsel | Tedarikçinin teslim süresine göre belirlenir |
| Temizlik ürünleri | Haftalık | Koli ve tekil adet dönüşümüne dikkat edilir |
| Kampanya ürünleri | Kampanya başında ve her gün | Kampanya bitince stok ile satış karşılaştırılır |
Stok seviyesini bir kez belirleyip unutmak en yaygın hatalardan biridir. Mevsim, kampanya ve tedarikçi değişiklikleri seviyeyi değiştirir. Bu yüzden aylık bir gözden geçirme yapın ve sapmaları not edin. Stok sayımının nasıl planlanacağını ayrıca stok sayımı nasıl yapılır yazımızda anlattık.
Yeni bir ürün eklediğinizde ilk iki hafta seviyeyi sık gözden geçirin. Satış verisi henüz oluşmadığı için ilk değerler tahmine dayanır; gerçek satış biriktikçe seviyeyi düzeltin. Bu sayede ilk haftada yapılan kestirim hatası kısa sürede kapanır.
Marketlerde stok takibi nasıl yapılır? Sık yapılan hatalar
Hataların çoğu kötü niyetten değil, sürecin yazılı olmamasından doğar. Her hareket için kimin sorumlu olduğunu ve hangi saatte kaydedileceğini yazılı hale getirdiğinizde, hataların büyük kısmı kendiliğinden azalır. Sık görülen hatalar şunlardır:
- Kasa ile depo kaydını ayrı tutmak. Satılan bir ürün sistemde stokta görünmeye devam eder ve sipariş verilmez.
- Birim dönüşümünü yanlış kurmak. Koli girişi tek ürün gibi sayılır ve rafta fark oluşur.
- Fireyi kayda geçirmemek. Sayımda açıklanamayan fark birikir ve kimse nedenini bilmez.
- Sayımı mağaza açıkken, yarım yapmak ve yarım sonucu kayda almak.
Haftada bir kez, en çok satan yirmi ürünü seçip fiziksel sayımla kayıtla karşılaştırmak, sapmayı erken yakalamanın basit bir yoludur. Bu liste sayım süresini de kısaltır, çünkü her gün tüm rafı saymak yerine asıl riskli ürünlere odaklanırsınız.
Bu hataların hepsi, hareket kaydının düzensiz olmasından doğar. Hareketleri düzgün tutan bir market, sayımı da kısa sürede tamamlar.
Sıkça sorulan sorular
Küçük bir market için Excel yeterli olur mu?
Az ürün ve az hareketle Excel ile başlamak mümkündür. Ancak kasa ile aynı anda kayıt tutmak, birden fazla kişinin güncellemesi ve barkod okutma gerektiğinde elle yapılan kayıtlar hızla eskir. Sürüm karışıklığını önlemek için kaydın tek bir yerde tutulması işi kolaylaştırır.
Stok sayımı ne sıklıkla yapılmalı?
Sıklık ürünün değerine ve satış hızına bağlıdır. Yüksek satışlı ve kısa raf ömürlü ürünler daha sık, düşük devirli ürünler daha seyrek sayılabilir. Her kategori için bir sıklık yazın ve sapmalara göre bu sıklığı gözden geçirin.
Fire kaydında nelerin yer alması gerekir?
Fire kaydında ürün, miktar, tarih, nedeni ve kaydı yapan kişi yer almalıdır. Kaydın muhasebede nasıl işleneceğini mali müşavirinizle netleştirin, çünkü yerel kurallar ve vergi uygulamaları farklılık gösterebilir.
Barkod okuyucu olmadan stok takibi yapılabilir mi?
Evet, ancak elle girişte hata oranı yükselir. Barkod okutma, özellikle yoğun satışta ve mal kabulde kaydın doğru tutulmasını kolaylaştırır. Hangi ekipmanın uygun olduğunu kasa ve depo akışınıza göre seçin.
Dika Ops marketlerin stok takibine uygun mu?
Dika Ops, üreten, dağıtan ve satan işletmeler için tasarlanmış bir ERP sistemidir. Stok ve depo, satış, satın alma ve kanal modüllerini aynı kayıt üzerinde toplar, barkod okutmayı da stok ve depo işlerinde destekler. Marketinizin ihtiyaçlarının bu kapsamla uyuşup uyuşmadığını birlikte inceleyebilirsiniz; ürün ayrıntıları için dikaops.com adresine, demo talebi için ise iletişim sayfamıza bakabilirsiniz.
Özet ve bir sonraki adım
Marketlerde stok takibi, ürün kartını temiz tutmak, her hareketi aynı yerde kaydetmek, sayım yöntemini seçmek ve minimum stok seviyelerini satış verisine göre belirlemekle olur. Bu dört adımı tamamladığınızda, sayım farklarının hangi noktada oluştuğunu görmeye başlarsınız.
Mevcut stok ve kasa akışınızı birlikte değerlendirmek isterseniz iletişim sayfamızdan bize yazabilirsiniz. Stok kaydının satış ve muhasebe ile nasıl bağlanacağını ERP sistemi nasıl kullanılır rehberinde anlattık. Yazılım ihtiyacınız standart bir sistemin ötesine geçiyorsa kurumsal uygulama geliştirme sayfamıza da bakabilirsiniz. Barkod tarafında daha fazla ayrıntı için barkodlu stok takibi yazısını, sistem seçimi için stok takip programı yazısını okuyabilirsiniz.



