Dika Ops'u inceleyin

Restoran stok takibi nasıl yapılır? Adım adım uygulama rehberi

Restoran stok takibi nasıl yapılır? Malzeme kartı, teslim alma, reçete tüketimi, fire kaydı ve haftalık sayımı uygulanabilir adımlarla anlatıyoruz.

6 dk okuma İş yazılımları
Restoran mutfağında paslanmaz çelik raflar ve stok malzemeleri

Restoran stok takibi, mutfağa giren her malzemeyi, reçeteye göre harcanan miktarı ve fireyi aynı düzende kaydetmek demektir. Restoran stok takibi nasıl yapılır sorusunun kısa cevabı şudur: her malzemeye tek bir kart açın, teslim alma, kullanım ve fire hareketlerini tarih ve belgeyle kaydedin, bakiyeyi bu hareketlerden hesaplayın ve sonucu haftalık sayımla karşılaştırın. Bu düzen kurulduğunda hangi kalemin neden eksildiğini, hangi yemeğin maliyetini artırdığını ve hangi malzemenin siparişinin geç kaldığını görebilirsiniz.

Restoranda stok, marketteki gibi raflarda durmaz. Bir kilo soğan sabah teslim alınır, öğlen bir çorbada, akşam bir salatada kullanılır ve kalanı çoğu zaman kimse tarafından yazılmaz. Gece sayımında sistemdeki bakiye ile dolaptaki gerçek miktar arasında açıklanamayan bir fark çıkar ve bu farkın nereden geldiği bir daha cevaplanamaz.

Bu yazıda malzeme kartından haftalık sayıma kadar uygulanabilir sırayı anlatıyoruz. Kurulumun büyük kısmı ilk hafta yapılır, sonrasında günlük iş yükü beklediğinizden fazla artmaz. Acele etmeyin ve her adımı mutfak ekibiyle birlikte yapın, çünkü kaydı ocağın başında girecek olan kişiler sizin ekibinizdir.

Restoran stok takibi nasıl yapılır: hangi hareketler kaydedilmeli

Stoğu değiştiren her olay bir hareket olarak kaydedilmelidir. Restoranlarda bu olaylar tedarikçi teslimatından reçeteye kadar birkaç farklı yoldan geçer. Aşağıdaki tablo en sık görülen hareketleri ve bakiyeye etkilerini gösterir. Kendi işletmenize uymayanları çıkarın, eksik olanları ekleyin.

HareketNe zaman kaydedilirBakiyeye etkisiKanıt belgesi
Teslim almaTedarikçi malı kabul edip imzaladığındaArtarİrsaliye ve fatura
Reçeteye göre tüketimSipariş mutfağa düştüğünde, reçetedeki miktar kadarAzalırSipariş fişi veya reçete kaydı
FireSon kullanma tarihi geçen, düşen ya da bozulan malzemeAzalırFire tutanağı
İkram ve personel yemeğiÜcretsiz verilen porsiyonAzalırİkram fişi
Şubeler arası transferMalzeme başka bir şubeye gönderildiğindeKaynakta azalır, hedefte artarTransfer fişi
Sayım düzeltmesiHaftalık sayımda fiziki miktar farklı çıktığındaFarkın yönüne göreSayım tutanağı

Bu listedeki her satırın bir belgesi olmalı. Belgesi olmayan bir hareketi, bir ay sonra kimse doğrulayamaz. Bu yüzden kayıt yapılırken hangi belgenin kullanılacağını baştan belirleyin.

Malzeme kartları ve birimler: takibin temeli

Takip, her malzemenin tek bir kartta tanımlanmasıyla başlar. Aynı malzeme iki farklı adla kaydedilirse, örneğin "domates" ve "domates kg", bakiyeler iki ayrı yerde birikir ve kimse toplamı göremez. Kart açarken ürün adını, ölçü birimini, tedarikçiyi ve kullanım birimini net yazın.

Birim konusu restoranlarda en çok hata çıkan noktadır. Tedarikçi malı kilo olarak satar, mutfak ise porsiyon veya adetle kullanır. Bu iki ölçü arasındaki dönüşümü kartta bir kez tanımlarsanız her reçete aynı kuralı kullanır.

Kart alanıÖrnekNeden önemli
Malzeme kodu ve adıMLZ-014, dana kıymaAynı malzemenin tek kayıtta toplanmasını sağlar
Stok birimikilogramTeslim alma ve sayımın aynı birimde yapılmasını sağlar
Kullanım birimiporsiyon (120 gram)Reçeteden düşümün doğru miktarda yapılmasını sağlar
TedarikçiYerel kasap, son teslim günüSipariş ve maliyet kontrolünün dayanağıdır
Son kullanma uyarısıTeslimden sonra 3 günFire riskini gün sayısıyla izlemenizi sağlar

Reçete ile tüketimi eşleştirmek

Stok düşümünü elle yapmak uzun sürer ve çoğu zaman unutulur. Bunun yerine her yemeği bir reçeteye bağlayın. Reçete, yemeğin hangi malzemeden hangi miktarda kullandığını söyler. Sipariş mutfağa düştüğünde reçetedeki miktarlar stoktan düşülür ya da en geç gün sonunda fişle işlenir.

Porsiyon miktarını tartarak belirleyin

Reçete yazılırken "bir avuç" ya da "bir kepçe" gibi ifadeler kullanılmamalı. Terazi ile tartılmış gramajları yazın. İlk hafta her yemeğin birkaç porsiyonunu tartıp ortalamasını almak, reçeteyi gerçeğe yaklaştırmanın en hızlı yoludur.

Reçete değiştiğinde kaydı da değiştirin

Menüde bir yemeğin tarifi değiştiğinde reçetenin de aynı gün güncellenmesi gerekir. Eski reçeteyle düşülen tüketim, yeni tarifle yapılan üretimle eşleşmez ve sayımda sebebi bulunamayan farklar oluşur. Değişikliğin tarihini ve onaylayan kişiyi kayda yazın.

Kurulumu altı adımda tamamlayın

  1. Malzeme listesini çıkarın. Mutfakta kullanılan her kalemi, paket olarak alınan ve parça parça kullanılan ürünler dahil olmak üzere tek bir listeye yazın. Liste ne kadar eksiksiz olursa sonraki adımlar o kadar kolay ilerler.
  2. Kartları açın ve birimleri sabitleyin. Her malzeme için stok birimi, kullanım birimi ve dönüşüm oranını yazın. Aynı ürün için iki kart açmayın.
  3. Yemekleri reçetelere bağlayın. Menüdeki en çok satan yemeklerden başlayın. Reçetesi henüz olmayan yemekler için tüketimin elle yazılacağını kayda not düşün.
  4. Hareket kurallarını yazılı hale getirin. Hangi olayın hangi hareketi oluşturduğunu tek sayfada toplayın ve mutfak şefi ile depo sorumlusu onaylasın.
  5. Bir hafta paralel çalışın. Eski yöntemle ve yeni kayıtla birlikte sayım yapın. Farkları not edin ve nedenlerini bulun.
  6. Haftalık sayım takvimi koyun. Her hafta aynı gün ve aynı saatte sayım yapın, sonucu bakiyeyle karşılaştırın ve farkı tutanağa yazın.
Beyaz önlüklü bir aşçı yeşil kesme tahtasında sebze doğruyor
Mutfakta hazırlık sırasında kullanılan miktar, reçete düşümünün kaynağıdır. Bu anda kaydı atlarsanız bakiye aynı gün içinde sapmaya başlar.

Fire ve sayım farkını nasıl yönetirsiniz

Fire her restoranda olur. Asıl mesele fireyi gizlemek değil, nedenini ayrı ayrı yazmaktır. Fire kaydını tek bir "çöp" kaleminde toplarsanız, hangi malzemenin neden bozulduğunu asla öğrenemezsiniz.

Fire ve sayım farklarını şu nedenlere göre ayırın:

  • Son kullanma tarihi geçen malzeme ve yanlış saklama
  • Hazırlık sırasında dökülen, kesilen ya da atılan kısımlar
  • Reçete dışı kullanım ve yetkisiz porsiyon
  • Teslim alma sırasında eksik gelen miktar
  • Kayda girilmeyen ikram ve personel yemeği

Her farkı bir nedenle eşleştirin. Aynı malzemede birkaç hafta üst üste fark çıkıyorsa sorun çoğu zaman reçetededir ya da teslim alma kontrolündedir. Önce süreçlere bakın, sonra tabloyu düzeltin.

Haftalık sayım ve sipariş noktası

Sayım, kaydın doğruluğunu kontrol eden tek yöntemdir. Her hafta aynı gün soğuk oda, kuru depo ve ocak çevresi raf raf sayılmalı, sonuç bakiyeyle karşılaştırılmalıdır. Sayım adımlarını ayrıntılı anlattığımız stok sayımı nasıl yapılır yazısını ilk sayımdan önce okuyun.

Sipariş noktası ise her malzeme için bir alt sınırdır. Stok bu sınıra düştüğünde tedarikçiye sipariş verilir. Sınırı belirlerken teslimat süresini ve hafta sonu gibi yoğun günlerdeki tüketimi hesaba katın. Min-max ve ABC gibi yöntemler için stok yönetimi yöntemleri yazısına bakabilirsiniz.

Hangi araçla başlamalısınız

Başlangıç için ortak bir tablo yeterli olabilir, ancak tablo tek kişinin elinde kalırsa takip de onunla birlikte biter. Kayıtların birden fazla kişi tarafından girildiği, şubeleri olan ya da satış ile stoğu birbirine bağlamak isteyen işletmeler için bir stok programı daha sağlıklı olur. Seçim yaparken stok takip programı nasıl seçilir yazısındaki ölçütleri kullanın ve şu soruları sorun:

  • Teslim alma, fire ve reçete düşümü aynı kayıt içinde tutulabiliyor mu?
  • Her hareketi kimin yaptığı görülebiliyor mu?
  • Barkod okutma ile depo ve mutfak çıkışları hızlıca girilebiliyor mu?
  • Muhasebe tarafına kayıt elle mi aktarılıyor, yoksa iş olaylarından otomatik mi üretiliyor?

Biz Dika Ops'te envanter modülünü bu sorulara göre kurduk. Barkod okutma ile stok hareketleri ve muhasebe kayıtları aynı kayıtta tutulur, iş olaylarından muhasebe kaydı otomatik üretilir. Mutfağınızın kendi düzenine göre nasıl bir kurulum gerektirdiğini konuşmak isterseniz iletişim sayfamızdan bize ulaşıp kısa bir demo talep edebilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

Restoranda stok takibi neden zor?

Malzemeler gün içinde parça parça tüketilir, birimler tedarikçi ile mutfak arasında farklıdır ve reçete değişiklikleri kayda geç yansır. Bu üç nokta bir arada olduğunda bakiye ile gerçek miktar arasındaki fark kolayca birikir. Çözüm, birim kartlarını ve reçeteleri baştan doğru kurmaktır.

Reçete olmadan stok düşümü yapılabilir mi?

Yapılabilir, ancak doğruluk düşer. Reçete yoksa tüketim ve fire elle yazılır ve kayıtların tutarlılığı disiplininize bağlı kalır. Menüdeki en çok satan yemeklerden başlayıp reçete sayısını kademeli olarak artırmak pratik bir yoldur.

Haftalık sayım ne kadar sürer?

Süre, kaç kalem ve kaç bölge sayılacağına bağlıdır. Sayımı soğuk oda, kuru depo ve ocak gibi bölgelere ayırıp her bölgeyi ayrı bir kişiye vermek süreyi kısaltır. İlk sayımlar daha uzun sürer, ekip alıştıkça hızlanır.

Restoranda fire oranı ne olmalı?

Her işletme için geçerli tek bir fire oranı yoktur. Menünüze, malzemenin bozulma hızına ve hazırlık yöntemine göre değişir. Önemli olan fireyi ölçmek, nedenine göre ayırmak ve zamanla düşüp düşmediğini takip etmektir.

Excel ile restoran stok takibi yeterli mi?

Tek bir mekân ve birkaç kişi için başlangıçta yeterli olabilir. Kayıtlar birden fazla kişiden geldiğinde, şube sayısı arttığında ya da satış ile stok birlikte izlenmek istendiğinde tablo hataya açık hale gelir. O noktada ERP mantığında bir sisteme geçmek daha güvenli olur.

Sonraki adım: ilk haftayı planlayın

Restoran stok takibi tek seferde kurulan bir proje değildir. Her hafta sayım ve kontrolle olgunlaşır. Bu hafta yapabileceğiniz en somut iş, malzeme listesini çıkarmak ve en çok satan yirmi yemeğin reçetesini tartılı olarak yazmaktır. Bunun üzerine kurulan düzen, fire ve sipariş kararlarını tahmin olmaktan çıkarır.

Stok kayıtlarınızı mevcut kasa ya da sipariş yazılımınızla birleştirmek gerekirse kurumsal uygulama geliştirme ekibimiz entegrasyonu planlayabilir. Bu konudaki diğer çalışmalarımıza ana sayfadan ulaşabilirsiniz: Dika Design.

Aklınızda bir proje mi var? Birlikte konuşalım.

Neyi iyileştirmek istediğinizi anlatın. Net bir sonraki adımla size dönüş yapalım.