Dika Ops'u inceleyin

Net kar marjı nasıl hesaplanır? Formül ve örneklerle rehber

Net kar marjı nasıl hesaplanır? Net kârı cirolaya bölme formülünü, adım adım işlemi, bir örneği, maliyet kontrol listesini ve sık yapılan hataları anlatıyoruz.

Güncellendi 7 dk okuma İş yazılımları
Açık renkli bir zeminde altın kalemin yanında duran yıllık planlama defteri

Net kar marjı nasıl hesaplanır sorusunun kısa cevabı şudur: dönemin net kârını, aynı dönemin toplam cirosuna bölün ve sonucu 100 ile çarpın. Net kâr, satılan malın maliyeti, işletme giderleri, faiz ve vergi ödendikten sonra elinizde kalan tutardır. Ciro 1.000.000 TL, net kâr 110.000 TL ise net kar marjınız yüzde 11 olur.

Bu yüzde, her 100 TL'lik satışın sonunda sahiplere kalan payı gösterir. Brüt kar marjı yalnızca ürünün doğrudan maliyetine bakar. Net kar marjı ise işletmenin bütün masraflarını hesaba katar. Bu yüzden işletmenin genel sağlığını tek bir sayıda görmenin en güvenilir yoludur.

Ciro ve net kâr rakamlarınızı biliyorsanız, kar marjı hesaplama aracımıza bu iki tutarı girerek yüzdeyi hemen görebilirsiniz. Aşağıdaki adımlar, rakamların nereden geldiğini ve hesabın nasıl kurulacağını anlatıyor. Çünkü net marjın yanlış çıkmasının en büyük nedeni bölme işlemi değil, eksik gider listesidir.

Net kar marjı neyi gösterir?

Net kar marjı, günlük iş finansmanında en eksiksiz marj ölçüsüdür. Brüt marj yalnızca sattığınız malın doğrudan maliyetine bakar. Net marj ise kira, personel, yazılım, pazarlama, sigorta, kredi faizi ve vergiyi de içerir. Bu nedenle her satışın işletmeye yeterince kazandırıp kazandırmadığını sormak için en iyi tek sayıdır.

Ayrıca büyümenin gerçekten kâra dönüşüp dönüşmediğini de bu oran gösterir. Ciro her ay artarken net marjın düşebildiğini görebilirsiniz; çünkü giderler satıştan daha hızlı büyümüş olabilir. Yüzdeyi toplam kârla birlikte izlediğinizde, hangisinin hareket ettiğini ayırt edersiniz.

Net kar marjı nasıl hesaplanır, adım adım

  1. Bir dönem seçin. Bütün rakamlarda aynı dönemi kullanın: genellikle bir ay, bir çeyrek ya da bir mali yıl. Aylık ciro ile yıllık gider karıştırılırsa anlamsız bir yüzde çıkar.
  2. Toplam cirosu bulun. Dönemdeki bütün satışları iade, satış iadesi ve ticari indirimlerden sonra toplayın. Alınan kredi ya da sermaye girişi ciro değildir, bunları dahil etmeyin.
  3. Toplam giderleri bulun. Aynı dönem için satılan malın maliyeti, işletme giderleri, faiz ve vergiyi toplayın. Hangi kalemin hangi grupta olduğunu bir sonraki bölümdeki listeden kontrol edebilirsiniz.
  4. Net kârı hesaplayın. Cirodan toplam giderleri çıkarın. Net kâr negatif de olabilir ve bu durumda marj da eksi çıkar.
  5. Bölün ve 100 ile çarpın. Net kârı cirolaya bölün, sonucu 100 ile çarpıp yüzde olarak yazın.
  6. Sonucu aracla kontrol edin. Aynı iki rakamı kar marjı hesaplama aracına girin ve sonucu kendi hesabınızla karşılaştırın.

Excel kullanıyorsanız, ciroyu B2, net kârı C2 hücresine yazın ve D2 hücresine =C2/B2 formülünü girin. Hücreyi yüzde biçiminde gösterin. Her satırda aynı formülü kullanmak, her ayın aynı kuralla hesaplanmasını sağlar.

Örnek: 1.000.000 TL cirolu bir yıl

Aşağıdaki tabloda, her adımın sonucu nasıl değiştirdiğini görebilmeniz için varsayımsal rakamlar kullandık. Bunlar bir sektör ölçütü değildir; kendi işletmenizin rakamlarını bu yapıya yerleştirin.

KalemTutar (TL)Kalan tutar (TL)
Ciro1.000.0001.000.000
Satılan malın maliyeti600.000400.000 (brüt kâr)
İşletme giderleri (kira, personel, yazılım, pazarlama)250.000150.000 (faaliyet kârı)
Kredi faizi10.000140.000
Vergi30.000110.000 (net kâr)

Net kâr olan 110.000 TL, ciro olan 1.000.000 TL'ye bölündüğünde 0,11 çıkar. Net kar marjı yüzde 11'dir. Aynı örnekte brüt kar marjı yüzde 40'tır. Bu fark, işletme giderlerinin, faizin ve verginin satış kazancını nasıl azalttığını gösterir.

Bir ofis masasında hesap makinesi, not defteri ve basılı grafikler
Hesabın sonucu, girdiğiniz maliyet ve satış rakamları kadar doğrudur. Her rakamı hesaplamadan önce kontrol edin.

Hangi giderleri listeye eklemelisiniz?

Net marjı eksik hesaplamanın en yaygın yolu, bazı giderleri atlamaktır. Hesaptan önce seçtiğiniz dönem için aşağıdaki listeyi tek tek kontrol edin.

Gider grubuÖrnek kalemlerNot
Satılan malın maliyetiSatın alma bedeli, giriş nakliyesi, ambalaj, üretim işçiliğiDönemde satılan ürünlerin maliyetidir
İşletme giderleriKira, elektrik ve su, maaş ve SGK işveren payı, yazılım aboneliği, reklam, sigorta, araç gideri, danışmanlıkÜrün satışından bağımsız, işletmeyi ayakta tutan masraflardır
Finansman giderleriKredi faizi, banka komisyonları, kredili mevduat faiziBorç kullanımınızdan doğar
AmortismanBu dönemde kullanılan ekipman ve araçların payıMuhasebeciniz kaydediyorsa dahil edin
VergiDönem için hesaplanan gelir ya da kurumlar vergisiMuhasebeciniz hesaplar

Bazı kalemlerin işletme gideri mi, satılan malın maliyeti mi sayılacağı yerel muhasebe kurallarına ve hesap planınıza bağlıdır. Emin değilseniz muhasebecinize danışın ve kuralı dönemden döneme değiştirmeyin. Aksi halde iki ay yan yana karşılaştırılamaz.

Net marj ile diğer kâr oranlarını birlikte okuyun

Her marj farklı bir soruya cevap verir. Bunları yan yana okumak, sorunun nerede olduğunu bulmanızı kolaylaştırır.

OranHangi tutarları içerir?Hangi soruyu yanıtlar?
Brüt kar marjıCiro eksi satılan malın maliyetiHer satış, malın doğrudan maliyetini karşılıyor mu?
Faaliyet kar marjıBrüt kâr eksi işletme giderleriAsıl iş, işletme giderlerinden sonra kazanç sağlıyor mu?
Net kar marjıBütün giderler, faiz ve vergi dahilHer satıştan sahiplere ne kadar kalıyor?

Brüt marj sağlıklıyken net marj düşükse, sorun çoğu zaman satış koşullarında değil, giderlerde ya da finansmanda aranmalıdır. Bu bilgi, teklifinizi ya da ürün listenizi değiştirmeden önce işinize yarar. Brüt marj hesabını ayrıca görmek isterseniz kar marjımı nasıl hesaplayabilirim rehberimize bakabilirsiniz.

Net marjı hesaplarken yapılan yaygın hatalar

  • Nakit girişi ile kazancı karıştırmak. Bu ay alınan büyük bir ödeme, geçen ayın satışına ait olabilir. Geliri, kazanıldığı dönemde yazın.
  • Sahibin ücretini ya da ücretsiz çalışan personelin emeğini yok saymak. Sahip maaş almadan çalışıyorsa net kâr olduğundan yüksek görünür. Bazı işletme sahipleri, marjı değerlendirmeden önce tahmini bir ücret düşer.
  • Farklı dönemleri kıyaslamak. Yoğun sezonun cirosu ile sakin bir çeyreğin cirosu, düzeltme yapılmadan yan yana okunamaz.
  • Brüt satış ile net satışı karıştırmak. Pazar yeri ya da distribütör üzerinden satıyorsanız komisyonun ciroya dahil olup olmadığını kontrol edin.
  • Kapanmamış hesapla hesaplamak. Geç gelen faturalar ve düzeltme kayıtları dönem sonunda rakamı değiştirebilir. Yıl sonu rakamını kapanışı tamamlandıktan sonra hesaplayın.

Hesabı her ay tekrar yapın. Marj, belirgin bir neden olmadan iki ya da üç puan düşüyorsa, gider listesini satır satır incelemek için bir sebebiniz vardır.

Net marjı kararlara nasıl bağlarsınız?

Net marj, yalnızca raporlamak için değil, satış ve gider kararlarını yönlendirmek için kullanılır. Hedef net marjınızı belirleyin ve her dönem o hedefe göre ne kadar uzakta olduğunuzu görün. Bir gider kalemini düşürdüğünüzde ya da bir kampanya yaptığınızda, etkisini bir sonraki dönemde yeniden ölçün.

İş yükünüz büyüdükçe, net marjı görmek için kullandığınız tablo da karmaşıklaşır. Bu noktada ay sonu kapanış kontrol listesi işe yarar; kapanış tamamlanmadan marj raporu hazırlamamanızı sağlar. Nakit tarafını da birlikte izlemek isterseniz nakit akışı yönetimi yazımız, kârlı bir dönemin neden kasayı boş bırakabildiğini anlatıyor.

Satış, stok ve muhasebe verisini tek kayıtta tutmak

Net marj, ciro, stok ve gider verileri farklı dosyalarda tutulduğunda zorlaşır. Dika Ops içinde satış, stok ve satın alma kayıtları ile finans ve muhasebe kayıtları aynı kayıt üzerinde tutulur. Böylece cironuzu ve giderlerinizi aynı ekranda karşılaştırabilirsiniz. Bu yapıyı, üretip dağıttığınız ve sattığınız işler için kurduk.

Mevcut sistemlerinizle bağlantılı bir rapor ya da farklı bir veri akışı gerekiyorsa kurumsal yazılım hizmetimiz bu işi üstlenebilir. Kendi işletmeniz için neyin uygun olduğunu konuşmak isterseniz bizimle iletişime geçin.

Sıkça sorulan sorular

İyi bir net kar marjı kaç yüzde olmalı?

Tek bir iyi rakam yoktur. Marj, sektöre ve iş modeline göre büyük farklılık gösterir. Düşük marjlı bir dağıtıcı da yüksek marjlı bir yazılım şirketi de sağlıklı olabilir. Önce kendi önceki dönemlerinizle karşılaştırın, sonra sektörünüz için güvenilir kaynaklardan gelen verilere bakın.

Net kar marjı ile kar marjı aynı şey mi?

Günlük konuşmada kar marjı denildiğinde çoğu zaman net marj kastedilir. Ancak brüt ve faaliyet marjı da kar marjı olarak anılabilir. Karşılaştırma yapmadan önce hangisinin kastedildiğini netleştirin ve her raporda kullandığınız ölçüyü belirtin.

Net kar marjı negatif olabilir mi?

Evet. Dönemin toplam giderleri cirodan büyükse net kâr eksi çıkar ve marj da eksi olur. Yeni kurulmuş bir işletmede tek bir dönem için bu normal olabilir. Ancak marjın uzun süre eksi kalması, teklif, gider ya da satış hacmi üzerinde ciddi bir değişiklik gerektiğini gösterir.

Sahibin çektiği para net kârı etkiler mi?

Muhasebe kayıtlarında sahibin çektiği para işletme gideri sayılmaz, bu nedenle net kârı azaltmaz. Ancak nakdi etkiler. Birçok işletme sahibi bu çekimleri ayrı takip eder, böylece marj işletmeyi yansıtır, sahibin kişisel harcamalarını değil.

Net kar marjını ne sıklıkla hesaplamalıyım?

Çoğu küçük işletme için aylık hesaplama en faydalı sıklıktır, çünkü değişimi zamanında fark ettirir. Çeyrek ve yıl sonunda ise kapanmış hesaplarla yeniden hesaplayın. Geç faturalar ve düzeltmeler rakamları değiştirebilir.

Bu hesabı yapmak için muhasebeciye ihtiyacım var mı?

Güvenilir bir net kâr rakamınız olduğunda yüzdeyi kendiniz hesaplayabilirsiniz. Asıl zor kısım, bütün giderlerin ve verginin doğru kaydedilmesidir. Vergi ve amortisman işlemlerini muhasebeciniz ile kontrol edin.

Özet ve sonraki adım

Net kar marjı, net kârın cirona bölünüp 100 ile çarpılmasıyla bulunur. Her rakam için dönemi aynı tutun, bütün gider gruplarını dahil edin ve sonucu brüt ile faaliyet marjıyla birlikte okuyun. Bu ay için yukarıdaki formülü deneyin, ardından her ay aynı tarihte tekrar edin ki eğilim görünsün.

Rakamlarınızın tek bir sistemden nasıl geldiğini görmek isterseniz Dika Design ekibiyle iletişime geçin; hesabın işletmenize nasıl oturacağını birlikte gösterelim.

Aklınızda bir proje mi var? Birlikte konuşalım.

Neyi iyileştirmek istediğinizi anlatın. Net bir sonraki adımla size dönüş yapalım.