Dika Ops'u inceleyin

Çalışan devir oranımı nasıl hesaplayabilirim? Formül ve örnek

Çalışan devir oranı için ayrılan çalışan sayısını ortalama çalışan sayısına bölün. Formül, ayrılanların tanımı ve elle kontrol edilebilir örnek.

Güncellendi 6 dk okuma İş yazılımları
Ahşap bir masada birlikte belgeleri inceleyen dört meslektaş

Çalışan devir oranını hesaplamak için, bir dönemde işten ayrılan çalışan sayısını o dönemin ortalama çalışan sayısına bölün ve sonucu 100 ile çarpın. Ortalama çalışan sayısı, dönemin başındaki ve sonundaki çalışan sayılarının toplanıp ikiye bölünmesiyle bulunur. Ortaya çıkan yüzde, o dönemde iş gücünün ne kadarının yenisiyle değiştirildiğini gösterir.

Formül basittir. Hataların çoğu ayrılanın kim sayılacağına, hangi çalışan sayısının kullanılacağına ve dönemin ay mı, çeyrek mi yoksa yıl mı olacağına karar verilirken yapılır. Bu rehberde her karar için bir kural, adım adım bir örnek ve rakamları yanıltmadan önce yapılacak kontrolleri bulacaksınız.

Devir oranı; işe alım, ücret, yönetim ve iş yükünü aynı anda yansıtan az sayıdaki İK göstergesinden biridir. Çalışan kayıtlarınız birkaç tablo arasına dağılmışsa ilk iş, ayrılan kayıtlarını güvenilir hale getirmektir. ERP'nin ne olduğunu ve İK verisinin hangi sisteme bağlanacağını anlamak için ERP nedir? ve KOBİ için ERP yazılarımıza bakabilirsiniz.

Formülü yazıya dökelim

Herhangi bir dönem için, çoğunlukla takvim yılı için bu formülü kullanın:

Devir oranı (%) = dönemde ayrılan çalışan sayısı ÷ dönemin ortalama çalışan sayısı × 100

Ortalama çalışan sayısı şöyle bulunur:

Ortalama çalışan sayısı = (dönem başı çalışan sayısı + dönem sonu çalışan sayısı) ÷ 2

Yıl sonu sayısı yerine ortalamayı kullanın. Yılın ikinci yarısında hızla büyüyen bir ekip, yıl sonu sayısıyla hesaplandığında olduğundan düşük bir devir oranı gösterir. Oysa o ekipte çalışanların yaşadığı gerçek deneyim daha yüksek bir devirdir.

Ayrılan çalışanı nasıl tanımlarsınız

Ayrılan çalışan, dönem içinde işveren ile olan çalışma ilişkisi sona eren kişidir. Bu tanım pay kısmını değiştirdiği için önemlidir. Tanımınızı yazılı hale getirin, her dönemde aynı şekilde uygulayın ve rakamı raporlayan herkesle paylaşın. Aşağıdaki tablo en çok tartışmaya yol açan durumları kapsar.

OlayAyrılan sayılır mı?Not
İstifaEvetSon çalışma gününün içinde bulunduğu dönemde sayın
İşten çıkarma (fesih)EvetYalnızca gönüllü devri görmek isterseniz ayrıca takip edin
EmeklilikEvetGenellikle ayrılma olarak raporlanır
Belirli süreli sözleşmenin bitişiKuralınıza bağlıBir kez karar verin ve her sözleşmeye aynı şekilde uygulayın
Şirket içi transferHayırKişi hâlâ sizin çalışanınızdır

Yarı zamanlı ya da geçici personel çalıştırıyorsanız, bunları kişi olarak mı yoksa tam zamanlı eşdeğer olarak mı saydığınızı tanımınızda belirtin. İki yöntemi dönemler arasında karıştırmak, eğilimi anlamsız kılan en yaygın nedenlerden biridir.

Adım adım devir oranı hesabı

Her dönem için bu adımları sırayla uygulayın. Bir rakamı sorulduğunda cevap verebilmek için ayrılanların kaynak listesini saklayın.

  1. Dönemi belirleyin. Bir yıl, çeyrek ya da ay seçin ve karşılaştıracağınız tüm hesaplarda aynı tarihleri kullanın.
  2. Ayrılanları sayın. Son çalışma günü dönemin içinde olan her çalışanı, yukarıdaki tanımınıza göre listeleyin. Her kişiyi yalnızca bir kez sayın.
  3. Dönem başı ve dönem sonu çalışan sayısını bulun. Dönemin ilk ve son gününde aktif çalışan sayısını alın.
  4. Ortalama çalışan sayısını hesaplayın. İki sayıyı toplayın ve ikiye bölün.
  5. Bölün ve çarpın. Ayrılan sayısını ortalama çalışan sayısına bölün, sonucu 100 ile çarparak yüzde elde edin.
  6. Gerekirse ayırın. Gönüllü devri ve toplam devri ayrı hesaplayın; böylece yöneticiler etkileyebildikleri kısmı görebilir.

Elle kontrol edilebilir bir örnek

Aşağıdaki örnek, yılbaşında 50, yıl sonunda 56 çalışanı olan bir işletmeyi varsayar. Rakamlar yöntemi göstermek içindir; herhangi bir sektörün ölçütü değildir.

SatırDeğer
1 Ocak çalışan sayısı50
31 Aralık çalışan sayısı56
Ortalama çalışan sayısı: (50 + 56) ÷ 253
Yıl içinde ayrılanlar (tüm nedenler)11
Devir oranı: 11 ÷ 53 × 100%20,8
Gönüllü ayrılanlar (yalnızca istifalar)8
Gönüllü devir oranı: 8 ÷ 53 × 100%15,1

Bu işletme yıl içinde ortalama çalışan sayısının yüzde 20,8'ini yenilemiş, bunun yaklaşık yüzde 15,1'i ise kendi isteğiyle ayrılanlardan oluşmuştur. İki oran arasındaki fark, üç kişinin başka nedenlerle, örneğin sözleşme bitişi ya da fesihle ayrıldığını gösterir. Bu grubu ayrıca incelemek faydalı olur.

Aylık ve çeyreklik rakamlar

Kısa dönemler için devir oranı hesaplayabilirsiniz, ama aylık oranı on ikiyle çarparak yıllık oran elde etmeyin. Birçok işletmede devir mevsimseldir; tek bir ay olağandışı yüksek ya da düşük çıkabilir. Daha doğru yöntem, yıl boyunca ayrılanları toplayıp yıllık ortalama çalışan sayısına bölmek ve 100 ile çarpmaktır.

Yönetim toplantıları için çoğu zaman aylık rakamdan çok, son on iki ayı kapsayan kayan bir oran daha kullanışlıdır. Tatil dönemlerinin etkisini azaltır ve eğilimin iyileşip iyileşmediğini gösterir.

Rakamı bozan yaygın hatalar

  • Yalnızca yıl sonu sayısını kullanmak. Hızlı büyüyen bir ekip olduğundan düşük, küçülen bir ekip olduğundan yüksek bir oran gösterir.
  • Şirket içi transferleri ayrılan saymak. Bir departmandan diğerine geçen kişi hâlâ sizin çalışanınızdır ve ayrılanlar listesinde yer almamalıdır.
  • Aynı kişiyi iki kez saymak. Aynı dönemde ayrılıp yeniden işe alınan biri için bir kural yazın; yoksa iki kez görünür.
  • Farklı tanımlarla yapılan karşılaştırmalar. Bir yıl sabit süreli sözleşme bitişlerini dışarıda bırakıp sonraki yıl dahil ederseniz, eğilim anlamını yitirir.
  • Deneme süresinde ayrılanları yok saymak. İlk aylarda ayrılanlar genellikle işe alım ya da oryantasyonla ilgili sorunlara işaret eder; yıllık rakam bu sorunu gizler.

Oranı yöneticiler için anlamlı hale getirmek

Tek başına bir devir oranı, insanların ayrıldığını söyler, nedenini söylemez. Oranı çıkış görüşmelerinde verilen nedenlerle, açık pozisyonların doldurulma süresiyle ve bir yıldan kısa süre çalışmış ayrılanların payıyla birlikte okuyun. Ekipleri ve lokasyonları aynı tanımla karşılaştırın. Ölçümü nasıl yaptıklarını bilmediğiniz dış kaynaklı ortalamaları kullanmaktan kaçının.

Bu verinin temeli, ayrılma tarihleri ve nedenleri gibi güvenilir kayıtlardır. Dika Ops İK modülünde personel kayıtları işin geri kalanıyla aynı kayıtta tutulur. Böylece ayrılma tarihleri ve nedenleri, operasyonunuzun diğer verileriyle aynı kaynaktan raporlanabilir. Personel bilgileriniz birkaç dosyaya dağılmışsa, Dika Design ekibi bunları hizmetlerimiz kapsamında birleştirmenize yardımcı olabilir.

Açık bir ofiste masanın etrafında toplanmış ekip üyeleri
Ayrılanları ve işe alımları her çeyrek birlikte gözden geçirmek, devir oranını açıklamayı ve harekete geçmeyi kolaylaştırır.

Sıkça sorulan sorular

İyi bir çalışan devir oranı nedir?

Sabit bir iyi değer yoktur. Kabul edilebilir düzey sektöre, pozisyonlara, ücret piyasasına ve bölgeye göre değişir. En anlamlı karşılaştırma, aynı tanımla ölçülmüş kendi geçmiş yıllarınızdır. Ardından ölçümünü doğrulayabildiğiniz benzer işletmelerin rakamlarıyla karşılaştırın.

Geçici ve sözleşmeli personel de hesaba katılmalı mı?

Birçok işletme kalıcı çalışanları, geçici ya da sözleşmeli personelden ayrı raporlar. İki grup farklı davrandığı için bu ayrım yaygındır. Hangi yaklaşımı seçerseniz seçin tanımınıza yazın ve her dönemde aynı şekilde uygulayın.

Devir oranı ile tükenme (attrition) oranı aynı mı?

İK raporlamasında iki terim çoğu zaman birbirinin yerine kullanılır. Bazı kuruluşlar toplam ayrılmaları tükenme, yerine alım yapılan ayrılmaları devir olarak tanımlar. Rakamları karşılaştırmadan önce kendi raporlarınızda terimlerin nasıl tanımlandığına bakın.

Tek bir ay için devir oranını nasıl hesaplarım?

Ayın ayrılanlarını, o ayın başındaki ve sonundaki çalışan sayılarının ortalamasına bölün ve 100 ile çarpın. Tek bir ay mevsimsel etkilerden dolayı sapabilir; bu nedenle yanında son on iki aylık kayan oranı da inceleyin.

Deneme süresinde ayrılanlar sayılır mı?

Evet. Çalışmaya başlamış ve ayrılmışsa dönem içinde ayrılan sayılır. Bu kişileri erken ayrılanlar olarak ayrıca takip edin; nedenleri ve çözümleri, uzun süredir çalışanlarınkinden genellikle farklıdır.

Özet ve sonraki adım

Çalışan devir oranını bulmak için ayrılanları, aynı dönemin ortalama çalışan sayısına bölün ve 100 ile çarpın. Ayrılan tanımınızı yazın, ortalama çalışan sayısını yıl sonu sayısı yerine kullanın ve yöntemi sabit tutun ki eğilim anlamlı olsun. Ayrılan kayıtları, çalışan sayısı ve raporlama tek bir yerde olsun istiyorsanız, Dika Ops için demo talep edin. HR modülünün bu verileri işinizin geri kalanıyla nasıl bağladığını birlikte gösterelim. Oranın yanında saat bazlı kadro gücünü de izlemek isterseniz, FTE nasıl hesaplanır rehberine bakabilirsiniz.

Aklınızda bir proje mi var? Birlikte konuşalım.

Neyi iyileştirmek istediğinizi anlatın. Net bir sonraki adımla size dönüş yapalım.