Dika Ops'u inceleyin

Stok değerimi maliyetle nasıl bulabilirim? Örnekli rehber

Stok değerimi maliyetle nasıl bulabilirim? Ürünleri sayın, birim maliyetiyle çarpın, toplayın ve her dönem aynı yöntemi kullanın. Örnekle anlatıyoruz.

Güncellendi 6 dk okuma İş yazılımları
Sarı depolama kasalarının ve karton kolilerin çelik raflarda dizili olduğu geniş bir depo

Stok değerinizi bulmak için seçtiğiniz bir tarihte elinizde bulunan her ürünün adedini sayın, her adedi bir birim maliyetiyle çarpın ve çıkan sonuçları toplayın. Toplam, stokunuzun maliyetle değeridir. Muhasebe kayıtlarınızda dönen varlık olarak görünen ve stok devir hızı gibi hesapların dayandığı rakam budur.

Yöntem basittir, ama ayrıntılar rakamın işe yarayıp yaramayacağını belirler. Doğru bir sayıma, faturasına kadar izlenebilen bir birim maliyete ve yıl içinde bir ürünün maliyeti değiştiğinde nasıl davranacağınıza dair bir kurala ihtiyacınız var. Bu rehberde her adımı anlatıyor, örnek bir hesap gösteriyor ve stok değerini yanlış yapan hataları sıralıyoruz. Sayımı tamamladığınızda, başlangıç ve kapanış stok değerlerinizi ücretsiz stok devir hızı hesaplama aracımıza girerek devir hızını da hesaplayabilirsiniz.

Stok değeri neden önemlidir?

Ürün satan bir işletmede stok çoğu zaman en büyük varlıklardan biridir. Maliyetle ölçülen değeri, dönemin kârını doğrudan etkiler, çünkü satılan malın maliyeti; dönem başı stok, dönemdeki alımlar ve dönem sonu stok kullanılarak hesaplanır. Dönem sonu stoğu olduğundan fazla gösterilirse kâr olduğundan yüksek görünür. Az gösterilirse kâr düşük görünür ve hata bir sonraki döneme taşınır.

Stok değeri ayrıca rafta ne kadar nakdin bağlı olduğunu gösterir. Yavaş satılan ürünlerden çok stok tutan bir işletmenin envanteri bol olabilir, ama tedarikçilere ödeyecek nakdi az olabilir. Rakamı bilmek, bir sonraki alımda ne satın alacağınıza ve neyi indirimle elden çıkaracağınıza karar vermenize yardım eder.

Başlamadan önce hazırlayın

Sayıma başlamadan önce dört şey toplayın. Bunlardan birini eksik bırakmak, bir stok değerlemesinin yeniden yapılmasının en sık nedenidir.

  • Elinizdeki her kalemin listesi, alış faturalarınızdaki stok kodu ya da adıyla eşleşecek şekilde.
  • Her kalem için bir birim maliyet, alış faturasından alınmış; malları bulunduğunuz yere getirmek için ödediğiniz nakliye ve ithalat masraflarını da içeren.
  • Bir kesim tarihi, örneğin ayın son günü, ve sayım sırasında mal kabulünü ve sevkiyatı durdurma kuralı.
  • Hasarlı, son kullanma tarihi geçmiş ya da satılamayan stokların kaydı, böylece bunları ayrıca değerleyebilir ya da değerden düşebilirsiniz.

Stok değeri nasıl hesaplanır: adım adım

  1. Kesim tarihini seçin ve sayım sırasında hareketleri durdurun ya da sayım boyunca olan her hareketi kaydedin.
  2. Her kalemi sayın. Stok tuttuğunuz her yeri sayın: depo, mağaza katı, bir araç ve size ait olup bir ortağınızda duran stok.
  3. Birim maliyeti yazın. Her kalem için geçerli en son alış faturasındaki maliyeti kullanın. Dönem içinde maliyet değiştiyse, her seferinde kullandığınız değerleme yöntemini izleyin.
  4. Sayıyı birim maliyetle çarpın. Her satır için ayrı yapın. 240 adet ürünün birim maliyeti 3,50 TL ise satırın değeri 840 TL eder.
  5. Tüm satırları toplayın. Toplam, maliyetle stok değerinizdir.
  6. Toplamı kontrol edin. Önceki dönemle, alımlarınız ve satışlarınızla karşılaştırın. Açıklanamayan büyük bir fark genellikle yanlış sayım, yanlış maliyet ya da kaçırılmış bir harekettir.

Örnek: üç kalemli stok değeri

Küçük bir işletmenin 31 Ekim tarihinde üç kalemi olduğunu varsayalım. Birim maliyetler her kalem için en son faturadan alınmıştır ve tutarlar tek bir para birimiyle (TL) yazılmıştır. Bu örnek yöntemi göstermek içindir; gerçek bir ölçüt değildir.

KalemSayılan adetBirim maliyetStok değeri (maliyet)
Kablo seti, 2 m2403,50 TL840,00 TL
Duvar askısı, çelik9512,00 TL1.140,00 TL
Kutulu başlangıç seti1864,00 TL1.152,00 TL
Toplam3.132,00 TL

Örnekteki toplam 3.132 TL, bu işletmenin maliyetle kapanış stok değeridir. Bir önceki ay sonunda stok değeri 2.900 TL ise, aradaki 232 TL fark alımların ve satışların net etkisini gösterir. Bu farkı aldığınız faturalar ve gönderdiğiniz siparişlerle karşılaştırarak kontrol edebilirsiniz.

Maliyet yöntemi nasıl seçilir?

Dönem içinde bir ürünün fiyatı değiştiğinde, hâlâ stokta duran birimlere hangi maliyetin yazılacağına karar vermeniz gerekir. Muhasebe çerçeveleri farklı yöntemlere izin verir ve kurallar ülkeden ülkeye değişir. İki yaygın yaklaşım vardır. İlk giren, ilk çıkar (FIFO) yönteminde en eski maliyetin önce satıldığı varsayılır. Ağırlıklı ortalama maliyet yönteminde ise stokun toplam maliyeti birim sayısına bölünür. Hangi yöntemi seçerseniz seçin tutarlı kullanın ve kayıtlarınızda not edin.

YöntemNasıl çalışırNe zaman tercih edilir
İlk giren, ilk çıkar (FIFO)Kalan birimler, en eski birimlerin önce satıldığı varsayımıyla en son alımların maliyetini taşırRaf ömrü olan ya da fiyatları sık değişen mallarda, bilançonun güncel maliyetleri yansıtmasını istediğinizde
Ağırlıklı ortalama maliyetStokun toplam maliyeti birim sayısına bölünür ve her alımdan sonra yeniden hesaplanırFarklı fiyatlardan alınmış çok sayıda aynı üründe, her partiyi ayrı izlemek pratik olmadığında
Özel tanımlamaHer birim ya da parti, alındığında kendi maliyetiyle kaydedilirMakine gibi seri numaralı, yüksek değerli ürünlerde

Yerel kurallarınızın hangi yöntemlere izin verdiğini ve kayıtlarınıza hangisinin uyduğunu muhasebecinize sorun. Yıl içinde nedenini açıklayamayacağınız bir sebeple yöntemi değiştirmeyin, çünkü değişiklik bildirdiğiniz kârı etkiler.

Stok değerini yanlış yapan sık hatalar

  • Yalnızca ana depoyu saymak. Mağazadaki, bir vasıtadaki ya da bir ortak sahadaki stok, size aitse değerin parçasıdır.
  • Satış fiyatını kullanmak. Stok maliyetle değerlenir; beklenen kârınızı ekler ya da raf etiketindeki fiyatı kullanırsanız değer şişer.
  • Henüz teslim almadığınız malı saymak. Tedarikçiden sipariş edilmiş ama size ait olmayan mallar, teslim koşullarınıza göre sahip olduğunuz döneme girer.
  • Hasarlı ya da son kullanma tarihi geçmiş ürünleri unutmak. Satılamayan stok, kurtarabileceğiniz değerle ya da sıfırla değerlenmeli; tam maliyetle sayılmamalıdır.
  • Birimleri karıştırmak. Kutu başına maliyeti, tek ürün adediyle çarparsanız sonuç kutu büyüklüğü kadar yanlış çıkar.

Stok değerini güncel tutmak

Yılda bir kez hesaplanan bir stok değeri size çok az şey söyler. Çoğu işletme değeri her ay sonunda hesaplar, çünkü hesaplar o zaman kapanır ve sayım en kolay o zaman düzenlenir. Sayımlar arasında her giriş ve çıkışı kaydeden bir hareket günlüğü, depoyu durdurmadan güncel değeri tahmin etmenizi sağlar. Sayımı satışları aksatmadan planlamayı stok sayımı nasıl yapılır rehberimizde adım adım anlattık.

Değer doğru olduğunda, aynı dönemin satışlarıyla karşılaştırabilirsiniz. Sonuç, stokun ne kadar hızlı hareket ettiğini gösterir ve stok devir hızının temelidir. Stok hareketlerini, maliyetleri ve satışları tek yerde tutan sistemler için Dika Ops stok modülüne bakabilirsiniz. Stok değerlemesinin kendi işletmenizde nasıl çalışacağını görmek isterseniz bizimle konuşabilirsiniz; verilerinizle süreci birlikte gösterelim.

Ambalajlı koli paletlerinin arasında uzanan dar bir depo koridoru, raflarda ve paletlerde istiflenmiş mallar
Maliyetle çarpmadan önce stok tuttuğunuz her yeri sayın; yalnızca ana raflar yetmez.

Sıkça sorulan sorular

Stok değeri, ürünlerimin satış fiyatıyla aynı mıdır?

Hayır. Stok maliyetle değerlenir; yani mal için ödediğiniz ve satışa hazır hale getirdiğiniz tutar. Satış fiyatı marjınızı da içerir ve dönem sonu stoğu için muhasebede kullanılmaz. Net satış fiyatı maliyetin altına düşerse stokun değerinin indirilmesi gerekir.

Stok değerini bulmak için ne sıklıkla sayım yapmalıyım?

Pek çok işletme her ay ya da çeyrek sonunda sayım yapar ve tüm stoku yılda bir kez tam olarak sayar. Doğru sıklık, ne kadar stok tuttuğunuza ve stokun ne kadar hızlı değiştiğine bağlıdır. Hangisini seçerseniz seçin, kesim tarihi kuralını her seferinde aynı tutun.

Yıl içinde bir ürünün maliyeti değişirse ne yapmalıyım?

Seçtiğiniz maliyet yöntemini, örneğin FIFO ya da ağırlıklı ortalamayı uygulayın ve değişikliği kaydedin. Yöntemi uygulamadan, rafta duran stoğun maliyetini yeni bir fiyatla değiştirmeyin. Mali müşaviriniz yerel kurallarınızın hangi yaklaşımı gerektirdiğini teyit edebilir.

Bir lojistik ortağında duran stoğu dahil etmeli miyim?

Mallar hâlâ size aitse evet. Ortaktan, sizin adınıza tuttuğu birimleri gösteren bir döküm isteyin ve bunları kendi maliyetinizle değerleyin. Müşteriye satılıp henüz teslim edilmemiş mallar çoğu zaman satış tarihinde stokta sayılmaz; bu nedenle satış koşullarınızı kontrol edin.

Bir elektronik tablo doğru bir stok değeri verebilir mi?

Ürün listesi, birim maliyetler ve sayımlar doğruysa ve formüller kontrol edildiyse, evet. En büyük risk kopyalanmış ya da güncel olmayan bir maliyettir. Her birim maliyetin nereden geldiğini not edin ve toplamı her dönem sonunda muhasebe kayıtlarınızla mutabakata alın.

Sonraki adım

Bir ürün grubu seçin, tek bir tarihte sayın ve her kalemi faturadaki maliyetiyle değerleyin. Toplamı bir önceki ay sonu rakamıyla karşılaştırın ve farkı açıklayın. Sonra açılış ve kapanış değerlerinizi stok devir hızı hesaplama aracına girerek stokun ne kadar hızlı hareket ettiğini görün. Stok yönetiminin genel yöntemlerini stok yönetimi yöntemleri yazımızda, ne zaman yeniden sipariş vermeniz gerektiğini ise yeniden sipariş noktası hesaplama aracında bulabilirsiniz. Stok verileriniz birkaç yerde duruyorsa, kurumsal uygulama ekibimiz bunları nasıl birleştireceğinizi gösterebilir. Daha fazla bilgi için Dika Design ana sayfamıza bakabilirsiniz.

Aklınızda bir proje mi var? Birlikte konuşalım.

Neyi iyileştirmek istediğinizi anlatın. Net bir sonraki adımla size dönüş yapalım.